Antalya
29.06.2019
A

Birey, ceza verilmeden önce, aynı davranışa devam ederse cezalandırılacağı konusunda uyarılmalıdır. Bu sayede, ceza birey için rahatsız edici olmakla birlikte, şok edici de olmayacaktır. Aynı zamanda cezadan önce kendisini düzeltme olanağı da verilecektir. Böylece, cezanın sadece bir öfkenin ifadesi olmadığı belirtilerek, eğitici yanı ön plana çıkarılmış olacaktır. Örnek olarak,
- “Elindeki kitapları bu şekilde yırtmaya devam edersen, tüm kitaplarını bir süre
göremeyeceksin.”
- “Tükürmeyi sürdürürsen, bugün sana masal anlatmayacağım.” gibi.
Cezanın tutarlı bir şekilde uygulanması gerekir. Istenmeyen davranış sonunda ceza verilmiş ise, birey, aynı davranış tekrarlandığında yine aynı sonuçla karşılaşacağını bilmelidir. 
Bireye cezadan kurtulma olanağı verilmelidir. Uygun olmayan davranış sonucunda ceza alan birey, uygun davranışı yaptığında tekrar cezadan kurtulabilmelidir.
Örnek olarak,
- “Yemek yemeye karar verdiğine göre masaya gelebilirsin.”
- “Arkadaşlarına vurmayacağını söylediğine göre oyuna dönebilirsin.” gibi.
Hoşa Giden Uyaranı Çekme
Ödülü geri çekme, davranışı değiştirme yöntemi içinde ödül, istenilen davranışın gösterilmesini kolaylaştırmak ve olumsuz davranışı istenilen davranışa dönüştürmek amacıyla kullanılmaktadır. Örneğin, çocuk sürekli olarak ellerini birbirine vuruyorsa, çok sevdiği bir oyuncağıyla oynamasına izin verilerek bu davranışına engel olunabilir. Birey istenilen davranışları yerine getirebilmek için ödül aldığını bilirse, olumsuz davranışları yoğun problem davranışlar haline dönüştürmeyecektir. Bireyin olumsuz davranışlarını azaltmak için kullanılan ödülü geri çekme tekniği; herhangi bir etkinlik sırasında bireyin yaptığı olumsuz davranışa karşı, yetişkinin yapılan etkinliğe ara vererek bir süre tepkisiz kalmasıdır. Bu durumda, birey bir süre için hoşlandığı etkinliği yapamayacak, ancak, olumsuz davranışı düzeldiğinde etkinliğe devam edebileceğini öğrenecektir. Uygun olmayan davranışları azaltmakta kullanılan ve en ılımlıdan en az ılımlıya doğru yapılan sıralamada üçüncü sırada yer alan hoşa giden uyaranı çekme davranış değiştirme tekniği iki biçimde uygulanmaktadır:
Tepkinin Bedeli 
Pekiştirecin geri çekilmesi ilkesine dayalı olarak uygulanan bir yöntem olan tepkinin bedeli yöntemi, uygun olmayan davranışın sergilenmesi ile birlikte, belirli sayıdaki yada miktardaki pekiştirecin geri çekilmesidir. Ancak, tepkinin bedeli yönteminin uygulanabilmesi için, bireyin daha önceden belirli bir miktar ya da sayıda pekiştireç kazanmış olması gerekmektedir. Böylece, uygulama sırasında uygun olmayan davranışlar gerçekleştikçe daha önceden kazanılmış olan pekiştirecin geri çekilmesi mümkün olabilmektedir. Tepkinin bedeli tekniği, sembol pekiştireç sistemi ile birlikte sıkça kullanılmaktadır. Tepkinin bedeli tekniği uygulanırken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Bunlar,
1) Öğretici, pekiştireci geri çekebilmelidir. Yiyecek, içecek gibi birincil pekiştireçleri ve tamamlanmış olan etkinlik pekiştireçlerini geri çekmek mümkün değildir.
2) Tepkinin bedeli yönteminde, geriye çekilecek olan pekiştireç miktarı yada sayısı uygun bir şekilde ayarlanmalıdır, Örneğin, tüm gün uygun davranışlar gösteren bir bireyin, uygun olmayan davranışı sonunda, kazandığı pekiştireçlerin yarısını kaybetmesi, o bireyin uygun davranışlarında azalma olmasına neden olur. Dolayısıyla, geriye çekilecek pekiştireç belirlenirken dikkatli olunmalıdır.
3) Tüm davranış değiştirme programında olduğu gibi, tepkinin bedeli yönteminde de bireyin tekniği kavramış olması önemlidir. Ayrıca, tepkinin bedeli yöntemine özgü olarak, bu teknik uygulanırken bireyin sembol pekiştireç sistemini de iyi bilmesi gerekmektedir.
4) Tepkinin bedeline yer verilmeden önce birey, aynı davranışa devam ederse, pekiştireçlerin bir kısmının geri alınacağı konusunda uyarılmalıdır.
(Devam Edecek) 
Esenlikler Dilerim.

 

Paylaş
ETİKETLER:
Yok