Troid hastalıkları ve beslenmede dikkat edilmesi gerekenler | Körfez Gazetesi
Güney Kore’ye kültür gezisi

Güney Kore’ye kültür gezisi

İspanyol piyanist büyüledi

İspanyol piyanist büyüledi

Aytemiz Alanyaspor  3 puana tek golle ulaştı

Aytemiz Alanyaspor 3 puana tek golle ulaştı

Kınıkspor deplasmanda galip

Kınıkspor deplasmanda galip

Agora kapılarını açtı

Agora kapılarını açtı

Troid hastalıkları ve beslenmede dikkat edilmesi gerekenler
  • Betul AyYılmaz
    • Betul Ay Yılmaz
    • info@betulayyilmaz.com
    • 11 Kasım 2017 - 12:21:13

Diğer Yazıları

Troid bezi boyun bölgesinde yer alan kelebek şeklinde bir organdır. Bu hafta, son çalışmalardan derlediğim bilgilerle, metabolizma ve hormonlarla yakından ilişkisi olan bu kritik organa yakından bakacak ve hastaların beslenmelerinde dikkat etmeleri gereken kritik noktaları ele alacağız. Troid hastalıklarının ortaya çıkış nedenleri çok çeşitli olmakla beraber, yetersiz iyot alımı, aşırı yağış alan bölgelerde ikamet etmek (aşırı yağış toprağın yapısı ve mineral içeriğini değiştirmektedir), deniz seviyesinden çok yüksekte olmak, aşırı iyot tüketimi, cinsiyet, otoimmünite, genetik faktörler ve en önemlisi kronik strese maruz kalmak gibi nedenlerle gelişebilmektedir. Bilindiği gibi iyot minerali troid bezinin sağlığı için kritik öneme sahiptir. Yetersiz ya da aşırı alımı troid sorunlarına yol açmaktadır. İyodun yetersiz alımı kretenizm, zeka ve büyüme geriliklerine ve doğumsal anomalilere neden olmaktadır. Bu yüzden dünyada epidemik olarak iyot yetersizliği görülen riskli bölgelerde 1996 yılından bu yana iyottan zenginleştirilmiş tuz uygulaması yapılmaktadır. Bu genel olarak tüm dünyada,  toplumların sağlığı için alınan bir önlemdir. Troid hastalıklarında, hastalığın türüne ve hormon, antikor durumuna göre iyot alımı tavsiye edilir ya da tamamen kesilir.

Hipotroidi Nedir?

Tiroid hormonlarının yetersiz salgılanması sonucunda gelişen klinik tabloya hipotiroidi adı verilir. Tiroid hormonu yetersizliği değişik derecelerde olabilir ve buna göre atrofik, subklinik, haşimoto vs. gibi çok çeşitli ve zor tanınabilen türleri ortaya çıkar. Hastalığın erken belirtileri arasında, yorgunluk, halsizlik, isteksizlik, soğuğa tahammülsüzlük, üşüme, saç kuruluğu, incelmesi ve dökülmesi, tırnakların çabuk kırılması, adet düzensizlikleri, anksiyete ve terleme azlığı söylenebilir. Hastalık ilerledikçe belirti ve bulgular daha aşikar hale gelir. Deri kuruluğu, göz kapaklarında şişlik, seste kalınlaşma ve çatallaşma, bradikardi, kabızlık, işitme güçlüğü, adele ağrıları, kilo artışı yanısıra bazı psikolojik belirtiler örneğin, baş dönmesi, mental yavaşlama dikkat zayıflığı, hafıza zayıflığı ve duygu durum bozuklukları belirgin hale gelebilir. Dil kalınlaşması ve kaşlarda dökülme görülebilir.

Hipertroidi Nedir?

Troidin bir diğer hastalığı hipertroididir. Göz fırlaklığı ile karakterize Graves hastalığı hipertroidinin alt grubundadır ve  hastaneye müracaat eden hipertiroid hastalarının %85 kadarını oluşturur. Hipertroidide metabolizma hızı artar, hızlı kilo kaybı ve kilo alamama en sık gözlenen bulgudur,  terleme, çarpıntı, titreme ve anksiyete diğer bulgulardır. Hipertiroidideki belirtiler yalnızca metabolik aktivitenin artışına bağlı olarak değil, sempatik aktivitenin artışına bağlı olarak da ortaya çıkar. T3 ve T4 hormonunun dalgalanması ile ortaya çıkan tirotoksikoz bulguları çoğu zaman kalp hastalıkları ve depresyon tanısını düşündürür.

Troid Hastalıklarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  1. Troid sağlığınız için öncelikle bir uzmana başvurmalı, durumunuza göre tuz çeşidinizi ve tüketim miktarlarınızı düzenlenlemelisiniz.
  2. Flor minerali, iyot mineralinin emilimini azalttığından yüksek oranda alımı troid hastalıklarına neden olabilmektedir. Yüksek oranda florlu suya maruz kalan bir bölgelerde (Türkiye’ de göller yöresi) yaşıyorsanız özellikle flor kısıtlamasına gitmelisiniz. İçme suyunu kullanmamak ve florsüz diş macunu tüketmek ilk yapmanız gerekenlerdir.
  3. Yapılan çalışmalar kalsiyum takviyelerinin troid ilaçlarının emilimini azalttığına işaret etmektedir. Eğer kalsiyum takviyesi alıyorsanız troid ilacınızla arasında en az bir saat olmasına dikkat etmelisiniz.
  4. Kahve ve posalı takviyeler de troid ilaçları üzerinde aynı etkiyi yaratır. Bir saatlik bekleme süresi bunlar için de geçerlidir.
  5. Kalsiyum mineralinin kemiklere yerleşmesi için pek çok preparata eklenen boron mineraline ayrıca dikkat etmelisiniz. Boronla ilgili yapılan çalışmalar bu mineralin guatrojenik (guatr yapıcı) olduğuna işaret etmektedir.
  6. Kan şekerini düzenleme ve zayıflama etkili olarak kullanılan krom pikolinat takviyeler troid ilacınızın emilimini bozar. Eğer kullanmanız gerekiyorsa troid ilacınızla arasında üç-dört saat olmasına özen göstermelisiniz.
  7. Meyve, sebze ve çayda bulunan flavonoidlerin kalp hastalıklarından koruyucu etkisi bilinmektedir. Buna karşılık flavonoidlerin yüksek doz alımı (suppleman gibi), troid fonksiyonlarınızı baskılayabilir.
  8. İyodun tiroid bezi tarafından alımının önemli bir engelleyicisi tiyosiyanattır. Tiyosiyonat iyonları, siyanitin bir metabolitidir. Siyanit, ya doğal olarak gıdalarla ya da tütün dumanı ile vücuda alınır. Siyanit en çok kayısı, şeftali, erik ve kiraz gibi çekirdekli meyvelerde, bademde, sorgumda, soya fasulyesinde, lima fasulyesinde, darıda, lahanada, brokolide ve şeker kamışı gibi bitkiler ile meyvelerde, tohumlarda, köklerde ve yapraklarda doğal olarak bulunur. Ayrıca süt tozunda ve bebek mamalarında da tiyosiyanat saptanmıştır. Öte yandan, sigara içimi de önemli bir siyanit kaynağıdır.
  9. Perklorik asit tiroid bezindeki NIS (Natrium Iodide Symporter)’ın engelleyicisidir ve troid hormon sentezinde çok önemli role sahip bir element olan iyot alımını engeller, toksik etki olarak tanımlanan tiroid hormon sentezini olumsuz etkiler. Amerika, Kanada, Japonya, Çin ve Hindistan’da yapılan çalışmalarda, perklorik asidin süt, yumurta ve tahıllar dahil olmak üzere çeşitli gıda maddelerinde bulunduğu saptanmıştır.
  10. Çeşitli yiyeceklerde ve suda saptanan nitrat da, perklorik asit ve tiyosiyanata benzer şekilde, aynı mekanizma üzerinden iyot alımını engeller. Nitratlı sular tüketilmemeli, şarküteri ürünlerinden uzak durulmalıdır.
  11. İskeletin normal gelişmesi ve olgunlaşması için tiroid hormonları gereklidir. Özellikle çocukluk çağında ve adolesan dönemde troid bozuklukları iyi takip edilmelidir. Aksi taktirde kemik gelişimi ve boy uzaması geri kalır.
  12. Graves ve haşimoto troidi otoimmün hastalıklar grubunda ele alınmaktadır. Otoimmün hastalıklarda glutensiz beslenme tavsiye edilmektedir.
  13. Haşimoto troidide iyotlu tuz kullanmamaya özen gösterilmelidir. Çünkü iyotlu tuz kullanımı otoimmün antikorların artmasına neden olabilir. Otoimmün antikorların artması, hücrelerin kendi kendine saldırması ve troid bezinde oluşan tahribatı arttırması demektir.
  14. Hipotroidisi olanlar iyotlu tuz kullanabilirler.
  15. Unutmayın troid bezinin vücutta ilişkili olmadığı organ ya da sistem yoktur. Troid sağlığınızı T3, T4, TSH, Anti TPO, Anti Tg gibi testlerinizi bir endokrinolog ya da troid spesifik çalışan bir genel cerrah ile takip ettirmeli ve kontrol altında tutmalısınız.
  16. Hamilelerde iyot gereksinimi 1.5-2 kat arttığı için kadın doğum uzmanı hekimler, iyot preperatı reçete etmektedir. Gebeyken iyot preperatınızı düzenli kullanıp, iyotlu tuz tüketmeye özen göstermelisiniz.
  17. Hamilelikte gelişen troid fonksiyon bozukluklarının çocuklarda anksiyete, depresyon, dikkat ve konsantrasyon bozukluklarına yol açtığına dair çalışmalar bulunmaktadır. Bu yüzden anne adaylarının gebelik boyunca iyi takip edilmesi gerekmektedir.
  18. Özellikle haşimoto ve hipotroidide demir, çinko, kalsiyum, magnezyum, vitamin D3, vitamin B12 ve selenyum seviyelerinizi düzenli olarak takip ettirmeli ve mümkün olabildiğince üst seviyelerde olmasına özen göstermelisiniz.
  19. Selenyum troid sağlığı için gerekli olan en önemli minerallerdendir. Vücutta pek çok proteinin yapısına katılır. Troid bezi vücudumuzda kütle olarak selenyumun en çok bulunduğu organdır. Literatürde selenyum takviyesinin otoimmün troid hastalıklarında, troid antikor seviyelerini düşürdüğü, ultrason görünümünü düzelttiği ve hastaların yaşam kalitesini arttırdığını ortaya koyan çalışmalar mevcuttur. Özellikle Graves hastalığında göz bulgularını gerilettiği görülmüştür.
  20. Yeterli selenyum alımı için balık, karides, dana karaciğeri, hindi, dana eti, mercimek, mantar, susam, ceviz, ayçekirdeği ve tam tahıllı gıdaları tüketmeye gayret etmelisiniz.
  21. Troid sağlığı için dikkat edilmesi gereken bir diğer mineral çinkodur. Yeterli çinko alımı için hayvansal kaynakları yeterli tükettiğinizden emin olmalısınız. Çinkonun ana kaynakları badem, deniz ürünleri, et, karaciğer, tavuk, hindi, fındık, ay çekirdeği, süt ve yumurtadır.
  22. Yeterli seviyede magnezyum almak için kuruyemiş, sebze, meyve ve yoğurt tüketmelisiniz.
  23. Yeterli seviyede kalsiyum alımı için nohut, kuruyemiş, salatalık, dereotu, süt, peynir, yoğurt, susam, tahin tüketiminizi arttırmalısınız.
  24. Yeterli seviyede B12 almak için hayvansal gıda tüketmeye gayret etmelisiniz. B12 için en iyi kaynaklar yoğurt, süt, kefir, kırmızı et, sakatat, tavuk, karides ve soya sütüdür.
  25. Troid hastalıklarında hastalığın durumuna göre anksiyete, depresyon, panik bozukluğa benzer bulgular ya da hastaların duygu durumunda değişiklikler görülebilmektedir. Bu durum farklı teşhislere neden olabilmekte ve hekimleri yanlış yönlendirebilmektedir. Uygun bir medikal tedavi için mutlaka troid hastalıkları konusunda uzman olan bir hekimden yardım alınmalıdır.
  26. Vücudunuzda kalsiyum metabolizması ile ilgili anormalikler (kemik dansitometri anomalileri, tırnaklarda beyaz çizgiler, öngörülmeyen agresif kemik erimesi) söz konusu ise ya da geçmişte böyle bir hikayeniz varsa troid hormonları ve antikorları birlikte, kalsitonin ve parathormon seviyeleri ölçtürmeli ve mutlaka bir hekim görüşüne başvurulmalıdır.

Uzm. Dyt. Betül Ay YILMAZ

Kaynaklar:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5307254/

http://www.ctf.edu.tr/stek/pdfs/16/1606hh.pdf

http://www.ctf.edu.tr/stek/pdfs/16/1605asg.pdf

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1964908/

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0018506X17300156?via%3Dihub

https://synapse.koreamed.org/DOIx.php?id=10.11106/ijt.2015.8.2.137

http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/thy.2013.0128

http://online.liebertpub.com/doi/pdfplus/10.1089/thy.2015.0020?src=recsys

http://acibadem.dergisi.org/pdf/pdf_AUD_48.pdf

http://www.todaysdietitian.com/pdf/courses/HarrisThyroidDiet.pdf

http://dx.doi.org/10.1016/j.mehy.2017.05.019

Diğer Yazıları

  • Etiketler
  • Yorumla
ARŞİV
Üye Girişi
  • Kullanıcı Adınız
  • Şifreniz