Antalya
09.06.2018
A

  Folat (folik asit) eksikliği organizmanın önemli metabolik faaliyetlerini sürdürülmesine engel olmakta ve çeşitli rahatsızlıkların oluşmasına neden olmaktadır. Özellikle DNA sentezine katılması, hamileliğin erken dönemlerindeki bebeklerin ve ergenlik dönemindeki çocukların gelişimi açısından oldukça önem taşımaktadır. Günlük diyette sıklıkla tüketilen besinlerde yaygın olarak bulunmasına rağmen, dünyada en sık rastlanan vitamin eksikliği, folik asit eksikliğidir. Bu yüzden gebelik planı ya da gebelik şüphesi olan annelerde dikkatli olunmalı, özellikle folik asit konusunda herhangi bir eksikliğe mahal verilmemelidir. Folik asitin, folik asit (folat) ve folinik asit (5-metil-tetra-hidrofolat-MTHFR) şeklinde kullanılabilir formları vardır. Folat terimi folik asidin her formunu kapsayan genel bir tanımlamadır. En iyi formun 5-metil-tetra-hidrofolat (MTHFR) olduğu düşünülmektedir. Günlük gereksinim 400 mcgdır. FOLİK ASİT EKSİKLİĞİ NELERE YOL AÇAR?

  1. Nöral Tüp Defekti (NTD): Nöral tüp defekti fetusta embriyonik gelişim sırasında spinal kord ve beyni etkileyen gelişimsel bir bozukluktur.
  2. Ateroskleroz: Folik asit eksikliğinde vücutta homosistein seviyesi artar. Homosistein seviyesindeki artış kalp krizi, inme ve periferal vasküler hastalık için bir risk faktörüdür. Kalp krizi geçiren hastaların % 20-40’ında homosistein seviyesi yüksek olarak saptanmıştır.
  3. Troid Hastalıkları: Folat metabolizmasında yer alan 5-metil-tetra-hidrofolat (MTHFR) , MS ve CBS (sistatyon beta sentaz) aktivitelerinin tiroid hormonundan etkilendiği bildirilmektedir. Hipertirodizmde folat düzeyinin yüksek, hipotirodizmde ise düşük olduğu vurgulanmaktadır.
  4. Osteoporoz: Postmenapozal kadınların kanında homosistein seviyesinde artış saptanmıştır. Folik asit desteği ile (folik asit seviyesi normal olsa bile) postmenapozal kadınlardaki homosistein seviyesi azalmaktadır.
  5. Servikal Displazi: Servikal displazi, serviksteki hücrelerde şekil bozukluğu olmasını tanımlar. Serviks kanseri için kanser öncülü bir belirteçtir. Muhtemelen gebe olan veya doğum kontrol ilacı kullanan kadınlarda anormal raporlanan pap smearın çoğunda gerçek displaziden ziyade folik asit eksikliği olduğu görülmüştür.
  6. Depresyon: Psikiyatrik hastaların çoğunda folik asit eksikliği bulunmaktadır. Folik sit eksikliğinin giderilmesi özellikle yaşlılar olmak üzere bazı hastalarda, zihinsel ve psikolojik semptomlarda dikkate değer düzelme sağlamaktadır.
FOLİK ASİT KAYNAKLARI NELERDİR? Memeli hücreleri folik asidi sentezleyemez. Bu nedenle dışarıdan tüketimi zorunludur. Kırmızı ve beyaz et, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, narenciye, bazı meyveler, sebze, et ürünleri ve fermente süt ürünleri gibi birçok besinde folat bulunmaktadır. Karaciğer hariç hayvansal gıdalar folik asitten fakirken, bitkisel gıdalar folik asit bakımından zengindir. FOLİK ASİT EMİLİMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR Alkol, östrojenler, sulfasalazin, barbiturat gibi ilaçlar folik asit metabolizmasını bozarlar. FOLİK ASİT EKSİKLİĞİ NASIL GİDERİLİR? Bitkisel folat kaynaklarını tüketme (özellikle yeşil sebzeler), starter kültür olarak probiyotik bakterilerin kullanıldığı ve folat ile güçlendirilmiş fermente gıdaların kullanımıyla folat eksikliği ile mücadele edilebilir. Özellikle yüksek folat üretimine sahip probiyotik mikroorganizmaların tüketimi, dışarıdan folik asit takviyesine gerek duyulmadan folat eksikliğinin doğal yolla giderilmesini sağlar. Fermente gıdalardaki probiyotiklerin yüksek miktarda folat üretmesi ile homeostaziye olumlu etkisi, bilim dünyasında büyük ilgi uyandırmaktadır.   Bazı Besinlerin Farklı Miktarlarının Folik Asit İçerikleri
Besinler Miktarı Folat Miktarı (mcg) Besinler Miktarı Folat Miktarı (mcg)
Alabalık 100 750 Corn flakes 28 222
Pirinç 185 716 Kırmızı et 85 221
Hindi 145 486 Soya fasulyesi 180 200
Tavuk 145 373 Çubuk kraker 60 172
Un 125 364 Kuru fasulye 262 170
Mercimek 198 358 Maydanoz 100 170
Barbunya 171 294 Brokoli 159 168
Nohut 164 282 Spagetti 140 167
Fıstık 100 280 B.lahanası 156 157
Bamya 184 269 Karaciğer 100 240
Ispanak 180 263 Böbrek 100 60
Piliç 100 250 Muz 100 20
Kuşkonmaz 180 243 Yumurta 100 20
Avokado 1/2 81 Patates 100 57
Marul 100 55 Ceviz 100 77
Kpk.ekmek 100 40 Beyaz ekmek 100 30
Portakal 100 30 Salatalık 100 9
Havuç 100 15 Bezelye 100 45
Yeşil fasulye 100 55 Lahana 100 30
  En iyi kaynaklar (Porsiyonunda 100 mcg’dan fazla folik asit bulunanlar) Taze, çiğ veya pişmiş Brüksel lahanası, kuşkonmaz, ıspanak ve karaciğer. İyi kaynaklar (Porsiyonunda 50-100 mcg folik asit bulunanlar) Taze, çiğ, dondurulmuş veya pişmiş brokoli, lahana, yeşil fasulye, karnabahar, bezelye, bamya, pişmiş soya fasulyesi, nohut. Böbrek ve maya. Orta Kaynaklar (Porsiyonunda 15-50 mcg folik asit bulunanlar) Patates, diğer birçok taze veya pişmiş sebze, birçok meyve, birçok sert kabuklu meyve, tahin. Ekmek (100 g), kahverengi pirinç, yulaf ve kepek. Yoğurt, peynir, süt (yaklaşık 450 ml) , yumurta, kırmızı et, av hayvanlarının etleri. Fakir kaynaklar (Porsiyonunda 15 mcg’dan az folik asit bulunanlar) Beyaz pirinç, alkollü içecekler, meşrubatlar, şeker, beyaz undan yapılan hamur işleri, diğer etler ve balık. Uzm.Dyt.Betül AY YILMAZ Referanslar: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9462523 http://circ.ahajournals.org/content/97/3/237 https://www.canada.ca/en/health-canada/services/food-nutrition/healthy-eating/nutrient-data.html https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/news/folic-acid-supplementation.pdf https://www.bda.uk.com/foodfacts/FolicAcid.pdf https://www.dietitians.ca/getattachment/8612a7a9-642d-42dd-8e38-33f908c26c6a/FACTSHEET-Food-Sources-of-Folate.pdf.aspx https://www.bioceuticals.com.au/education/article/active-folate-versus-folic-acid https://synevo.com.tr/tr/Vital-Maddeler-I https://www.nhs.uk/translationturkish/Documents/Anaemia_vitamin%20B12_and_folate%20deficiency_Turkish_FINAL.pdf http://www.erciyesmedj.com/sayilar/204/buyuk/pdf_EMJ_37.pdf            

Paylaş
ETİKETLER:
Yok