Antalya
21.04.2018
A

Demir yetersizliği anemisinin oluşumundaki sebepler çok değişkenlidir. Bunların içinde demir tüketim miktarının az olması, tüketilen demir çeşidinin biyoyararlılığının az olması ve fizyolojik ihtiyaçlara göre gereksinimin karşılanamaması en önemli nedenlerdir. Demir emilimini arttıran ve azaltan diyet faktörleri çok iyi bilinmekle birlikte, çoğu hayvansal kaynaklı olan hem demirin emilimi, bitkisel kaynaklı nonhem demirle karşılaştırıldığında diğer diyet bileşenlerinden ve öğünün içeriğinden çok fazla etkilenmez. Nonhem demirin ise polifenoller, fitat, diyet lifi, bazı proteinler ve aminoasitler gibi çeşitli diyet bileşenleri ile etkileşime girdiği ve emiliminin azaldığı bilinmektedir. Yemeğin bitiminden sonraki 1 saat içinde tüketilen 150 ml koyu siyah çayın, öğündeki demir emilimini arttıran askorbik asit ve diğer faktörlere rağmen, emilimi % 75- 80 oranında azalttığı bulunmuştur. Siyah çayın bu negatif etkiyi yeşil çaydan 2 kat, bitki çaylarından 3 kat fazla gösterdiği saptanmıştır. ÇALIŞMALAR UYARIYOR Çalışmalar yeşil ve siyah çayda bulunan taninlerin demir ve kalsiyumun emilimini azaltabileceğini belirtmiştir. Aynı zamanda siyah çayın çinko emilimini arttırdığı, yeşil çayın azalttığı ve her iki çay türünün de manganez ve bakır emilimini arttırdığı rapor edilmiştir. Bir başka çalışma yeşil çayın diüretik etkisi ile suda çözünebilen B12 vitamininin kaybına yol açtığından bahsetmektedir. Yeşil çayın içinde kafein olmasından dolayı çok içilmesi uykusuzluk gibi sorunlara neden olabilir. Çayın içeriğinde bulunan kafein bileşiğinin aşırı miktarda tüketildiğinde toksik etkiler yaptığı göz ardı edilmemelidir. Yine emziren kadınlara ve gebelere kafeinden dolayı yeşil çayın fazla tüketilmemesi  önerilmektedir. Yeşil çay folik asitin yararlarını olumsuz yönde etkileyebileceğinden hamilelerin kullanmaması gerektiğini belirten çalışmalar vardır. Bu etkiden yeşil çayın içindeki EGCG sorumludur. Gebelik öncesi dönemde fazla yeşil çay tüketen kadınlarda spina bifida sıklığının fazla olduğuna yönelik yayınlar bu mekanizma üzerinde durmaktadır. Çok sık rastlanmasa da yeşil çayın fazla tüketilmesine bağlı hepatotoksisite ve nefrotoksisite vakaları da bildirilmiştir. Bu toksikasyonların muhtemelen ECGC veya metabolitlerinin  hasta metabolizmasıyla da bağlantılı olarak oksidatif strese neden olduğu belirtilmektedir. Bir derlemede yeşil çayın vitamin K içermesi nedeniyle warfarin ve kumadin kullanan kalp hastaları tarafından çok dikkatli tüketilmesi gerektiğinden bahsedilmiştir. Yeşil çayın demir bağlayıcı etkisi hücrelerde yıkıcı oksidatif hasara yol açan fenton reaksiyonlarını durdurmuş bu şekliyle talasemi majör ve kalıtsal hemokramotozis hastalarına umut ışığı olmuştur. Fazla miktarda tüketilen yeşil çay içerdiği polifenollerin bazı ilaçlar ve demir preparatlarının absorbsiyonunu zorlaştırıcı etkisinden dolayı beslenme bozukluğuna yol açmakta ve hemoglobin seviyelerini düşürmektedir. Çalışmalarda çay kateşinlerinin sindirim sisteminde demirle çözünmeyen kompleksler oluşturmak suretiyle, demir emilimini kısmen engelleyebileceği ancak çaya askorbik asit eklenerek veya demir içeren ilaçları ya da yiyecekleri çayla birlikte tüketmeyerek bu olumsuz etkinin önlenebileceği belirtilmiştir. Epidemiyolojik bir araştırmada, günlük 3-4 fincan siyah çay içimiyle, demir eksikliğine bağlı kansızlık probleminin gözlenmediği bildirilmiş, yeşil çay içinse günlük üç bardağın üzerine çıkılmaması önerilmiştir. Tüm bu bilgilerin ışığında zayıflama için sıklıkla tüketilen yeşil çayın demir bağlayıcı etkisi ile ferritin ve hemoglobin düşüklüklerine sebep olduğu hatta demir ilaçlarının emilimini olumsuz yönde etkilediği dolayısıyla ısrarlı tüketimlerde bu mekanizmalar üzerinden tam ters bir etki sergilediği göz önünde bulundurulmalıdır. Kadınlarda menstrüasyonla aylık demir kayıpları olduğundan ve bu kayıplar önceden tahmin edilemeyeceğinden sıklıkla yeşil çay tüketimi doğru bir seçim değildir. Uzm.Dyt.Betül AY YILMAZ Referanslar: http://journals.tbzmed.ac.ir/PHARM/Manuscript/PHARM-23-27.pdf https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5093162/ https://academic.oup.com/cdn/article/1/2/1/4558629 https://www.hopkinsmedicine.org/hematology/fellows/summer%20course/slides/Spivak_IronOverload%2007.27.12.pdf https://www.researchgate.net/publication/321700917_Review_on_green_tea_constituents_and_its_negative_effects https://pdfs.semanticscholar.org/c157/41de4b4717d8cc00b036f9d6d481e6eb1b6d.pdf https://pdfs.semanticscholar.org/c157/41de4b4717d8cc00b036f9d6d481e6eb1b6d.pdf http://www.internationaljournalofcardiology.com/article/S0167-5273(07)01880-3/pdf https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15992239 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16855537 http://www.scirp.org/(S(i43dyn45teexjx455qlt3d2q))/reference/ReferencesPapers.aspx?ReferenceID=15000 https://pharmacy.erciyes.edu.tr/ckfinder/userfiles/files/bitirmeler/Hilal_Kesler_Tez.pdf http://eknygos.lsmuni.lt/springer/335/249-257.pdf  

Paylaş
ETİKETLER:
Yok