Antalya
14.04.2018
A

İnsanlar tarih boyunca bitkileri en önemli besin maddesi olarak tercih ettiler. Bunun yanında bütün kıta ve kültürlerde insanlar hastalıklarını tedavi etmek için şifalı bitkileri kullandı. İnsanlık tarihinin bilinen en eski doğal tedavi yöntemlerinden olan fitoterapi, bitkilerin tamamının veya bazı bölümlerinin kullanılması yoluyla hazırlanarak elde edilen doğal ilaçlarla hastalıkları önlemeyi ve tedavi etmeyi amaç ediniyor. Fitoterapi’de kullanılan bitkilere ise şifalı veya tıbbi bitkiler (drog) adı veriliyor. Yunanca kaynaklı olan fitoterapi, phyton=bitki ve therapeia=hizmet etmek, iyileştirmek, tedavi etmek kelimelerinin birleştirilmesinden meydana geliyor. Pekiyi bitkisel tedavilere rağbet neden arttı?. Çağımızda tükettiğimiz birçok besin maddesinin (hormonlu, suni, vs.) ve diğer yaşam koşullarının (örneğin stres) bizde bazı medeniyet hastalıklarına yol açtığı kesin. İnsanlar hızla bu konuda hassaslaşıyorlar ve bilinçlenerek, koruyucu olarak doğal tıbbın en eski yöntemlerinden sayılan fitoterapiye başvuruyorlar. Ayrıca yapılan araştırmalar gösteriyor ki doktorların yüzde 80’i kendi hastalığı için, hastasına verdiği ilaçları kullanmıyor. Doğal tıp yöntemlerini tercih ediyor. Ne yazık ki bitkilerle tedavi halen aktar tarifleri, kulaktan dolma bilgiler, arkadaş önerileri, medya ve internet aracılığıyla yapılmaktadır. Bitkinin etkili kısımlarının Avrupa’da eczanelerde Türkiye’de aktarlarda satılması ve Avrupa’da Sağlık Bakanlığı Türkiye’de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından onaylanması Avrupa ile Türkiye arasındaki önemli farklardır. Türkiye’de bu ürünler “gıda desteği” olarak kabul edilir ve gıdanın zararsız olduğu düşüncesiyle tüketilirler. Tıbbi bitkiler, diğer ilaçlar gibi tedavi edici etkilere sahiptir, aşırı doz, kullanım süresi, hamilelikte kullanım, kullanılan diğer ilaçlarla etkileşim gibi konular mutlaka göz önüne alınmalıdır. Örnek verirsek:

  • Diyabet ilacı kullanan hasta, konsantrasyon artırıcı olarak ginseng bitkisini alırsa hipoglisemi ile karşılaşabilir.
  • Tansiyon düşürücü ilaç kullanan hasta, karaciğeri için fazla karahindiba tüketirse hipotansiyon riski oluşmaktadır.
  • Warfarin pek çok bitki ile negatif etkileşime sahiptir
  • Meyan kökü, potasyum kaybına neden olan diğer ilaçlarla etkileşimiyle potasyum kaybını arttırarak kalp ilaçlarına duyarlılığı arttırmaktadır.
  • Sarı kantaron, siklosporin, digoksin gibi oral kontraseptifler (doğum kontrol ilaçları) ve antikoagulanlar (pıhtılaşmayı engelleyici) gibi pek çok ilaçla etkileşir ve ilacın serum seviyeleriyle tedavi edici etkilerini azaltabilir
  • Keten tohumu alınan diğer ilaçların emilimini geciktirebilir.
  • Isırgan aşırı dozda diyabet ilaçları ile etkileşmektedir. Doz aşımı da istenmeyen etkilere yol açabilir:
  • Sarımsak aşırı tüketildiğinde kalp, karaciğer ve böbreklerde zararlı etkilere yol açabilir
  • Meyan 6 hafta süresince, günlük 20 g dan fazla kullanıldığında hipertansiyon, baş ağrısı, aşırı uyku, kalp zayıflığı oluşturabilir.
  • Sarı kantaron yüksek dozda fototoksik etkilidir Mate çayı aşırı dozda kas spazmları ve kalpte ritm bozuklukları oluşturmaktadır
  • Adaçayı günde 15 g civarında tüketildiğinde aşırı ateş, titreme, konvulziyonlar meydana gelmektedir.
Bitkilerle tedavide en önemli sorunlardan biri de bitkinin yanlış teşhisidir. Görüntüleri aynı, ancak tanımlandığında farklı olduğu tespit edilen bitkiler farklı biyolojik aktiviteye sahiptirler; kullanılacak her bitkinin familyası, cinsi, türü doğru tanımlanmalıdır. Bitkilerin binominal isimlendirme yoluyla isimlendirildiğini bilen uzmanlarca teşhisin yapılması bu nedenle çok önemlidir. Bitkinin kullanılan kısımları da başka bir yanılgı konusudur. Tıbbi bitkilerde drog kavramı önemlidir, her bitkinin her organı etkin madde içermeyebilir. Sonuç olarak bitkilerle tedavi uzun bir uzmanlık bilgisi ve eğitimi ister. Kulaktan dolma bilgilerle yapılan tedaviler ya da uygulamalar son derece zararlıdır. Sağlık Bakanlığı’ ı bu konuda ciddi düzenlemeler yapmalıdır. Bitkiler de tıpkı ilaçlar ve supplemanlar gibi eczanelerde satılmalıdır. Bitkisel ilaçlar için de diğer ilaçlara uygulanan kanun ve yönetmelikler geçerli olmalıdır. Çok iyi bir denetim mekanizması kurulmalıdır. Referanslar: http://www.bugday.org/portal/haber_detay.php?hid=2821 http://media.ztbb.org/yayinlar/kitaplar/bitkilerle-tedavi.pdf  

Paylaş
ETİKETLER:
Yok